Objavljujemo separat rukopisa buduće knjige našeg kolumniste i analitičara dr.sc. Fikreta Bečirovića, koja će nositi naslov: BH STANOVNIŠTVO, etnogeneza, demografske promjene i destrukcija demografske slike tokom agresije na BiH 1992-1995.
Polazeći od činjenice da je stanovništvo temeljni, krucijalni i tvorbeni dio svake države i svakog društva, po ovom pitanju u našoj državi imamo krajnje alarmantan razlog da se zabrinemo zbog devastirane demografske slike, koju je počinila oružana agresija na našu zemlju 1992-1995. Devastiranje demografske slike nastavljeno je i nakon potpisivanja Daytonskog mirovnog ugovora sa permanentnim negativnim prirodnim prirastom od 2009.godine. Kuda sve to vodi surovo je jasno. Imajući to u vidu moralo bi se pored verbalne zabrinutosti mnogo toga učiniti da se zaustavi negativan demogrfski trend i da se demografskoj populacionoj politici ozbiljno pristupi, što bi trebalo da bude srž opšte politike, čemu bi u ovoj izbornoj godini političke stranke morale dati prioritet, što je namjera ovog separata rukopisa moje knjige.
Bh. stanovništvo kao državotvorna supstanca
Problem bh.stanovništva, kao državotvorne supstance, nakon agresije na Bosnu i Hercegovinu, i opšteg urbicida, masovnih zločina, genocida, unutrašnjih i vanjskih migracija, homogenizacije prostora i opšteg pada nataliteta i opšte demogragfske devastacije, krucijalni je problem u BiH. Činjenica da je rat uveliko promijenio demografsku strukturu, te da su ponovo oživjele teorije o pripadnosti bh.stanovništva lijevom ili desnom susjedu u znanstvenim krugovima javlja se poseban interes za proučavanjem geneze bosansko hercegovačkog stanovništva.
Znanstvenici ne samo društvene i humanističke, već i drugih znanstvenih oblasti traže odgovor na pitanje porijekla, kulture, kretanja i strukture b.h stanovništva tokom niza turbulentnih stoljeća njene povijesti. Bosna, kao zaseban entitet, nastala na razdjelnici istoka i zapada, odoljevala je vjekovnim atacima na svoj integritet, suverenitet i identitet. U tom smislu traganje za nepobitnim činjenicama njene etnogeneze permanentna je znanstvena i moralna zadaća istinskih znanstvenika i istraživača. Shodno tome demografska retrospektiva do najdubljih korijena, znanstveni je pokušaj ove studije.
Prema dosadašnjoj historijskoj nauci geneza bh.društveno-povijesnog bitka, nastoji se pratiti od prvih društvenih zajednica starijeg kamenog doba (paleolita), Ilirskih plemena kao prvih etničkih grupa, rimskog razdoblja, zabilježenog u rimskim dokumentima, djelima rimskih pisaca, te prvog pisanog spomena Bosne, koji se javlja u djelu “De administrando imperio” bizantskog cara-pisca Konstantina Porfirogeneta , zatim u pisanim izvorima srednjovjekovne Bosne, venecijanskim, ugarskim, dubrovačkim, hrvatskim, srpskim, turskim, austrougarskim, jugoslovenskim i drugim pisanim izvorima i artefaktima.
Mnogo je toga napisano kvazihistoriografski
Pored naučno relevantnih, veliki je broj falsifikovanih i kvazinaučnih izvora, pogotovu onih koji dolaze sa područja lijevog i desnog susjeda, koji su od vajkada pružali ruke prema Bosni” , smatrajući je dijelom srpske ili hrvatske države, kao „geografsku oblast” , negirajući joj bilo kakav oblik državnosti, što su i do danas ostali na istoj velikodržavnoj ideološkoj matrici. Iz tih razloga mnogo toga je kvazihistoriografskog napisano i ubačeno u historiografiju Bosne s ciljem da se potkrijepe političke i teritorijalne aspiracije susjednih zemalja na prostor i b.h stanovništvo. Uz teritorijalne aspiracije proučavanje i svojatanje bh. stanovništva, u hegemonističkim planovima naših susjeda, zauzima strateško značenje. Sa fokusiranjem na ta dva najvažnija državna cilja, pripremana je agresija i promjena geografske i demografske slike BiH u najvišim akademskim i političkim krugovima susjednih zemalja.
Multikulturalni specifikum sa zajedničkim habitusom bosanstva
Velikodržavni projekti susjednih zemalja krenuli su sa nacionaliziranjem bosanskog stanovništva, što je bio jedan od prioritetnih zadataka, učinjeno je sa osnivanjem srpskog i hrvatskog „Društva za širenje srpskog i hrvatskog imena”, još u vremenu Šerif Osman Topal-paše, pretposlednjeg bosanskog namjesnika, kao i u vrijeme Kraljevine SHS sa nasilnim pokrštavanjem bošnjačkog življa, zatim u vrijeme Drugog svjetskog rata, kao i tokom poslednje agresije na Bosnu i Hercegovinu 1992-1995. Tako su ostale iste tendencije, još od vremena prvih velikodržavnih planova o aneksiji i razgradnji BiH. Sa istom ostrašćenošću i danas te iste i nimalo nepromijenjene ideologije bez imalo otklona ostale su na stajalištu da bh.stanovništvo po svom porijeklu pripada isključivo srpskom ili hrvatskom etničkom korpusu . Na taj način ciljano se zanemaruju činjenice koje jasno pokazuju da se bh. stanovništvo kroz duga stoljeća akulturiralo i miksalo sa raznim rasnim, etničkim, kulturnim i svakim drugim obilježjima stvarajući heterogeno društvo ali i jedan multikulturalni specifikum sa zajedničkim habitusom bosanstva.
Ko nije sa nama, taj je protiv nas
Ne osvrćući se na historijske činjenice, srpska i hrvatska historiografija, isto onako kako ne priznaju Bosnu i Hercegovinu, kao zasebnu teritorijalnu i društveno-političku cjelinu, tako isto ne priznaje postojanje autohtonog bh.stanovništva, kao zasebnog entiteta, sa svim njegovim obilježjima: povijesti, državnosti, tradicije, kulture i drugih činjenica i specifičnosti. To se posebno odnosi na Bošnjake, koje jedni smatraju etničkim Srbima (poislamljeni Srbi), dok ih drugi smatraju etničkim Hrvatima, pa i vještačkom i izmišljenom nacijom, komunističkom i kominternovskom izmišljotinom, oktroiranom nacijom, kao i drugom uvredljivom etiketiranju, što je u mnogim intervjuima isticao Franjo Tuđman.
Tako su se Bošnjaci na svaki način dehumanizirali i prikazivali kao remetilački faktor, kojima se zbog svoje „neopredjeljenosti” već čitavo jedno stoljeće imputira da vode antisrpsku i antihrvatsku politiku. To se otvoreno pokazalo sa donošenjem Ustava iz 1974. ,,kada je Muslimanima priznata nacionalnost, a što su Srbi taj čin nazvali podvalom komunista, dok je Franjo Tuđman na istom fonu to shvatio kao „komunističko zaoštravanje srpskohrvatskih suprotnosti” . Po toj nacionalističkoj i hegemonističkoj matrici jasna je poruka: „Ko stoji na putu u realizaciji cilja, taj je naš neprijatelj! Dakle, ko nije sa nama, taj je protiv nas!
Ovakvo shvatanje politike o kojem je pisao Machiavelli početkom 16. stoljeća, na ovim prostorima politička je konstanta. Da je svako sredstvo dozvoljeno u postizanju cilja i da se svako smatra neprijateljem „ko nije s nama”, nije samo bila odlika prošlih stoljeća; totalitarnih sistema, nacizma na zapadu, staljinizma na istoku, već je ključna odlika današnjih modernih (etno)demokratskih ideologija.
Tako su se kroz decenije i stoljeća stvarale vještačke distinkcije u trojednom bh.narodu, da bi se sa stvaranjem stare i nove Jugoslavije profilisala i nova identitetska obilježja: kulturna, politička, teritorijalna, što je sve trebalo potpuno finalizirati sa agresijom Srbije i Hrvatske, te na taj način razgraditi jednu državu sa hiljadugodišnjom tradicijom.
Tako je nekada jedinstven bosanski etnos pod uticajem snažnih nacionalnih talasa sa istočnih i zapadnih granica razbijen na tri posebna politička naroda, što takođe predstavlja bh.specifikum, ali takođe i velike probleme koje donose centrifugalne sile, koje permanentno rade na dezintegrativnim procesima.
Nastali su mnogi pojedinačni entiteti
Pored stvaranja posebnih nacionalnih identiteta, koji su sa poslednjom agresijom na BiH dobrim dijelom cementirani, stvoreni su novi politički, teritorijalni, administrativni, kulturni, ekonomski i mnogi drugi pojedinačni identiteti, te etno cjeline kao ozakonjeni etnički prostori.
U toku agresije na Bosnu i Hercegovinu počinjeni su najveći zločini u Evropi na kraju 20-tog stoljeća i najveće demografsko-migracijske promjene. Tako su eskalirali problemi ne samo na teritoriji BiH, već i u okolnim zemljama, kao i mnogim zemljama zapadne Evrope, Amerike do Australije. O tim posljedicama danas jasno govore podaci sa poslednjeg popisa iz 2013, u kojem za razliku od prethodnog iz 1991. imamo značajno drugačiju sliku sa novim društveno-političkim elementima; zemlja je podijeljena na dva entiteta; Republiku Srpsku i Federaciju Bosne i Hercegovine i distrikt Brčko. Tako je stvoreno disfunkcionalno uređenje; unitarno u Republici Srpskoj i krajnje decentralizirano u Federaciji Bosne i Hercegovine, a pitanje Brčkog riješeno je statusom distrikta.
Uzevši u obzir činjenicu da je Bosna i Hercegovina uvijek zauzimala ključno mjesto u agresorskim planovima bližih i daljih susjeda, da su se preko nje prelamali interesi većih i velikih sila, da su je vjekovima napadali sa svih strana, jamačno je da se njena demografska slika morala permanentno mijenjati sa bezbrojnim nasilnim migratornim pulsacijama, čime se na taj način stoljećima stvarala jedna osebujna demografska polihromija, multikonfesionalnost i multikulturalnost. Tako danas u proučavanju demografske slike Bosne i Hercegovine moramo uzeti u obzir etničku višeslojnost; od najdubljih korijena prvih etničkih grupa predslavenskog supstrata i avarsko-slavenskih skupina, pa do današnje etničke strukture bh.stanovništva…
Stavovi izraženi u ovom tekstu autorovi su i ne odražavaju nužno uredničku politiku www.dnevnog biltena.com
