U sklopu rukopisa još neobjavljene knjige: B.H. STANOVNIŠTVO, etnogeneza, demografske promjene i destrukcija demografske slike tokom agresije na BiH 1992-1995, u okviru demografske slika Zeničko-dobojskog kantona, komparirajući popise stanovništva opštine Kakanj: 1981, 1991. i 2013, jasno je vidljivo da se po količini demografskih gubitaka opština Kakanj sa minus 18.509 stanovnika nalazi na petom mjestu među jedanaest općina u Zeničko-dobojskom kantonu.
U agresiji na Bosnu i Hercegovinu, središnji dio BiH bio je ključni u velikodržavnim projektima i lijevog i desnog susjeda, koji su sa planom osvajanja središnjeg, najvažnijeg historijskog dijela BiH nastojali je podijeliti i prisvojiti, što bi značilo njen faktički nestanak. To se pokazalo sa opsadom Sarajeva sa srpske strane, te pokušaja osvajanja Kaknja, Visokog i Zenice, kao historijskog jezgra, sa hrvatske strane, što je neminovno vodilo oružanom sukobu, koji je za posljedicu imao veliki broj žrtava, veliki egzodus hrvatskog i srpskog življa i veliku destrukciju demografske slike, što ćete vidjeti iz dole urađenih tabela i narativnog dijela, demografske analize autora teksta.
U namjeri da sagledamo i analiziramo demografske promjene općine Kakanj, u Tabelama 1-3 prikazali smo nacionalnu sastav stanovništva općine Kakanj sa popisom iz 1981, 1991. i popisom 2013.godine. Popisi iz 1981.i 1991.pokazuju blagi rast stanovništva, dok se sa Popisom iz 2013.godine jasno vidi da su nastupile značajne kako kvantitativne tako i kvalitativne demografske promjene. Dok smo sa popisima 1981. i 1991. zabilježili blagi rast stanovništva sa 52.127 (Popis 1981,) na 55.950 (Popis 1991,) sa demografskim prirastom od 3.823 lica.
Sa posljednjim Popisom 2013. kad je evidentirano 37.441 lice, zabilježili smo negativan demografski prirast od minus 18.509 lica, što je procentualno manje 33,08%.
Na ovako velik negativan prirast izravno je uticala agresija na Bosnu i Hercegovinu i oružani sukobi 1992-1995, koji su uveliko promijenili demografsku sliku ove općine, posebno nacionalnu strukturu. Stanovništvo hrvatske nacionalnosti pretrpilo je brojčano najveći demografski pad od 13.583 lica manje u odnosu na popis iz 1991, procentualno minus 82,04%, dok je stanovništvo srpske nacionalnosti procentualno pretrpilo najveći demografski pad od minus 94,29 %.
Takođe i kategorija Ostali je pretrpila demografski pad od minus 53,11% u odnosu na Popis iz 1991.godine.
Opšte ratne prilike u zemlji i na području općine i kantona zasigurno su uticale da Bošnjaci koji su i sa popisom iz 1991. bili većinski, sa Popisom iz 2013. zabilježili su porast od 1.813 lica i tako procenat od 54,56% (1991) povećali na 86,37% (2013), a to sve zbog velikog odliva stanovništva srpske i hrvatske nacionalnosti, kao i određenog priliva izbjeglog i protjeranog bošnjačkog življa sa područja istočne Bosne i drugih krajeva BiH, koje je držala srpska vojska i njihove paravojne formacije.
Demografska projekcija
U slučaju da nije bilo agresije na Bosnu i Hercegovinu, projekcija stanovništva općine Kakanj za 2013.godinu zasnivala bi se na priraštaju između dva posljednja popisa 1981. (P1:52.127) i 1991 (P2: 55950), koji za taj period između dva popisa (10 godina) iznosio apsolutni desetogodišnji rast R=3.823 lica, a što je godišnji prirast r=382,3 lica. Kada smo izračunali godišnji prirast između dva zadnja popisa vršimo projekciju na taj način što ćemo uz poslednji popis (1991) dobiveni godišnji prirast (između dva zadnja popisa; 1981 i 1991) pomnožiti sa vremenskim razdobljem na koje vršimo projekciju stanovništva (1991-2013), tj.vremensko razdoblje od t = 22godine. Zatim te podatke uvrstimo u formulu P2+t = P2 +(t x r) = 55.950 + (22 x 382,3) =55.950 + 8.410,6 = 64.360.
P.S. Popis stanovništva 1981, uzet je samo kako bi se izračunao godišnji demografski prirast između dva popisa i poslužio u demografskoj projekciji (1991-2013), da nije bilo rata, što je prikazano u tekstu iznad.
Dakle, imajući sve pomenuto u vidu, prema demografskoj projekciji očekivanog broja stanovnika za razdoblje od 22 godine, tj. 1991- 2013.godine u slučaju da nije bilo agresije na BiH, Kakanj je u 2013, godini trebao imati 64.360 stanovnika.
Stavovi izraženi u ovom tekstu autorovi su i ne odražavaju nužno uredničku politiku dnevnogbiltena.com
